Nằm bên bờ sông Cà Lồ hiền hòa, vùng đất Thụy Lôi, xã Thư Lâm được thiên nhiên ưu đãi với phù sa màu mỡ, khí hậu trong lành, rất thích hợp để trồng lúa nếp. Từ bao đời nay, người dân nơi đây đã gìn giữ và phát triển giống nếp cái hoa vàng quý hiếm – hạt tròn, căng mẩy, dẻo thơm, bóng mượt khi nấu chín, vị ngọt đậm đà, trở thành nguyên liệu làm nên những nồi xôi, bánh chưng trứ danh. Với người Thụy Lâm, hạt nếp vàng ấy không chỉ là sản vật mà còn là hồn cốt quê hương, là ký ức của biết bao thế hệ người nông dân nơi đây.
Bà Nguyễn Thị Sâm- Người dân thôn Thụy Lôi
Những năm gần đây, khi phương thức canh tác truyền thống bộc lộ hạn chế, nông dân Thụy Lôi đã mạnh dạn chuyển đổi, áp dụng phương pháp thâm canh lúa cải tiến SRI – mô hình canh tác sinh thái thân thiện môi trường. Nhờ cấy thưa, chăm đúng kỹ thuật, lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm rõ rệt, nhưng năng suất vẫn ổn định, đạt khoảng 1,8 tạ mỗi sào, chất lượng gạo tốt hơn, đồng ruộng sạch hơn. Bà Nguyễn Thị Sâm- Người dân thôn Thụy Lôi chia sẻ:"Gia đình tôi trồng nếp cái hoa vàng hơn 20 năm rồi. Giống nếp này là giống nếp cổ truyền của cha ông để lại, dẻo, thơm, bán rất được giá. Từ khi áp dụng canh tác, cải tiến SRI, cấy thưa, cấy ít dảnh, bón phân hữu cơ theo hướng dẫn của hợp tác xã, ruộng sạch hơn, ít sâu bệnh, năng suất lại tăng, chi phí giảm rõ rệt."
Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã kinh doanh dịch vụ tổng hợp Nông nghiệp Thụy Lôi
Không chỉ gìn giữ hương vị truyền thống, nếp cái hoa vàng Thụy Lôi còn từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. Năm 2013, sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu tập thể; đến năm 2019, được UBND thành phố Hà Nội chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao – minh chứng cho nỗ lực của người dân trong việc nâng tầm sản phẩm quê hương. Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã kinh doanh dịch vụ tổng hợp Nông nghiệp Thụy Lôi cho biết: "Từ khi sản phẩm gạo nếp cái hoa vàng của HTX Thụy Lâm được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao, chúng tôi được hỗ trợ quảng bá, thiết kế bao bì, tem nhãn và mã QR truy xuất nguồn gốc. Nhờ vậy, sản phẩm được người tiêu dùng biết đến nhiều hơn, tiêu thụ tốt hơn, giúp bà con có thu nhập ổn định."
Hiện nay, nếp cái hoa vàng Thụy Lôi đã có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch trong và ngoài thành phố, được khách hàng ưa chuộng bởi chất lượng thơm ngon, an toàn. Hợp tác xã đang tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng tới hữu cơ, phấn đấu đạt chuẩn OCOP 4 sao, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ, kết nối với các kênh phân phối hiện đại. Không chỉ được chăm chút từ quy trình sản xuất, thương hiệu nếp cái hoa vàng Thụy Lôi còn ngày càng chiếm trọn niềm tin của người tiêu dùng. Hương vị dẻo thơm đặc trưng, cùng sự bảo đảm về nguồn gốc, chất lượng đã khiến nhiều gia đình xem đây là lựa chọn quen thuộc trong mỗi bữa ăn, mỗi dịp lễ, Tết. Chị Nguyễn Thị Tuyết Mai - người dân ở thôn Hà Khê cho biết: "Tôi thấy sản phẩm nếp cái hoa vàng của Thụy Lôi thường dùng để nấu xôi và làm bánh chưng. Gạo hạt tròn, đều, rất thơm, khi nấu lên dẻo mà không nhão, để nguội vẫn mềm. Tôi thường mang về quê tôi làm quà cho gia đình và các cháu. Điều tôi yên tâm nhất là sản phẩm có tem truy xuất nguồn gốc, rõ ràng về xuất xứ nên gia đình rất tin dùng. So với nhiều loại nếp khác, nếp Thụy Lôi có hương vị riêng, tự nhiên và đậm đà hơn hẳn các nếp cái hoa vàng khác."
Chị Nguyễn Thị Tuyết Mai - người dân ở thôn Hà Khê
Những lời chia sẻ mộc mạc ấy là minh chứng sinh động cho giá trị và uy tín của thương hiệu nếp cái hoa vàng Thụy Lôi – sản phẩm không chỉ chinh phục người tiêu dùng bằng chất lượng, mà còn mang trong mình hương vị của quê hương, của tình đất, tình người Thư Lâm.
Từng hạt gạo nếp trắng tròn, dẻo thơm ấy không chỉ là kết tinh của phù sa sông Cà Lồ, mà còn là kết quả của bao mồ hôi, công sức và tâm huyết của người nông dân Thụy Lôi hôm nay. Giữa nhịp sống hiện đại, họ vẫn cần mẫn giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống của quê hương, làm nên thương hiệu nếp cái hoa vàng Thụy Lôi – niềm tự hào của Thư Lâm. Tin rằng, thương hiệu nếp cái hoa vàng Thụy Lôi sẽ ngày càng khẳng định vị thế, mang lại giá trị kinh tế, văn hóa cho quê hương và mở ra hướng đi bền vững cho người nông dân hôm nay./.
Hồng Sinh- Phạm Trang- Phạm Cường