Sáng ngày 27/02/2026, tại Đình Thụy Lôi, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thư Lâm long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định số 2198/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đưa Lễ hội Đền Sái vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đồng thời tổ chức khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo di tích Đình Thụy Lôi và khai mạc Lễ hội Đền Sái Xuân Bính Ngọ năm 2026.
Lễ hội Đền Sái là di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của địa phương, gắn liền với tín ngưỡng thờ Đức Huyền Thiên Trấn Vũ và truyền thuyết vua An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Theo dân gian, với sự trợ giúp của Đức Huyền Thiên Trấn Vũ, vua An Dương Vương đã tiêu diệt yêu tà, hoàn thành việc xây dựng Loa Thành, bảo vệ quốc thái dân an. Để tạ ơn, vua cho lập đền thờ tại núi Sái (Cung Kim Khuyết) và định lệ hàng năm làm lễ bái yết.
Từ đó hình thành nghi thức “rước vua” độc đáo – dân làng thay mặt triều đình thực hiện nghi lễ với sáu chức danh đại diện, tạo nên nét đặc sắc riêng có của lễ hội. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, lễ hội vẫn được cộng đồng gìn giữ, phục hồi và bảo lưu các nghi lễ cốt lõi, thể hiện sức sống bền bỉ của di sản trong đời sống đương đại.
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục và cố kết cộng đồng, Lễ hội Đền Sái không chỉ là không gian tái hiện ký ức dựng nước mà còn là môi trường giáo dục truyền thống, nuôi dưỡng đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần đoàn kết và niềm tự hào quê hương trong các thế hệ Nhân dân.
Việc được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những giá trị đặc sắc của lễ hội; đồng thời là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Thư Lâm.
Song hành với bảo tồn di sản phi vật thể, công tác gìn giữ không gian thực hành lễ hội cũng được đặc biệt quan tâm. Đình Thụy Lôi – di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia (được xếp hạng năm 1986) – là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng.
Sau thời gian dài chịu tác động của thời gian và điều kiện tự nhiên, nhiều hạng mục của di tích đã xuống cấp. Được sự quan tâm của các cấp, dự án tu bổ, tôn tạo di tích được phê duyệt và triển khai từ tháng 12/2024 với tổng mức đầu tư khoảng 40 tỷ đồng, bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy định về bảo tồn di tích.
Dự án đã thực hiện tu bổ các hạng mục kiến trúc chính, chỉnh trang tổng thể không gian theo trục thần đạo, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan, phòng chống mối mọt và phòng cháy, chữa cháy, bảo đảm giữ gìn tối đa yếu tố gốc và giá trị truyền thống của di tích.
Đến nay, toàn bộ công trình đã hoàn thành, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật và đưa vào sử dụng, góp phần quan trọng trong việc bảo tồn, tôn vinh giá trị lịch sử – văn hóa của địa phương; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các nghi lễ truyền thống của Lễ hội Đền Sái được tổ chức trang nghiêm, đúng nghi thức và bền vững lâu dài.
Việc Lễ hội Đền Sái được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và công trình tu bổ, tôn tạo di tích Đình Thụy Lôi hoàn thành là hai dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự gắn kết hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể và gìn giữ, phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa vật thể.
Đây không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của Nhân dân thôn Thụy Lôi nói riêng, xã Thư Lâm nói chung mà còn là động lực để địa phương tiếp tục thực hiện tốt công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng phát triển, bền vững.