* Tóm tắt những điểm mới của Luật Thủ đô
1. Quy định rõ trường hợp có sự khác nhau giữa Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng Luật Thủ đô. Đồng thời, trong trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan trung ương ban hành sau có quy định ưu đãi hoặc thuận lợi hơn, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyền quyết định việc áp dụng. Bên cạnh đó, các văn bản ban hành để thi hành Luật Thủ đô cũng được xác định rõ hiệu lực áp dụng khi có nhiều quy định khác nhau, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn (Điều 5);
2. Bổ sung mô hình đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc Thành phố, do Quốc hội quyết định thành lập tại các địa bàn có vị trí chiến lược. Các đơn vị này được tổ chức theo mô hình đặc thù, áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội về quản trị, thu hút đầu tư và phát triển, nhằm tạo cực tăng trưởng mới cho Thủ đô (Điều 6);
3. Bổ sung thẩm quyền của HĐND Thành phố về tổ chức bộ máy: Hội đồng nhân dân Thành phố được trao quyền quyết định nhiều nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy như: tỷ lệ đại biểu chuyên trách; số lượng, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các Ban của HĐND Thành phố và cấp xã; tiêu chí xác định số lượng đại biểu HĐND cấp xã. Quy định này giúp nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương (Điều 7);
4. Cho phép Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch UBND Thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định khác về trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước ở trung ương (Điều 8);
5. Bổ sung cơ chế cho phép Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng trên địa bàn Hà Nội (Điều 9);
6. Quy định trên địa bàn Thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô, tích hợp đồng thời Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô. Quy hoạch tổng thể này có giá trị pháp lý như quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung thành phố trực thuộc trung ương (Điều 10);
7. Bổ sung quy định về không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao: Điều 11 Luật Thủ đô 2026 đã bổ sung quy định tương đối toàn diện về quản lý không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao trên địa bàn Thành phố. Theo quy định mới, các không gian này phải được quy hoạch, phân vùng chức năng và quản lý đồng bộ, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, cảnh quan đô thị và di sản văn hóa. Luật cũng giao Hội đồng nhân dân Thành phố quy định giới hạn độ sâu sử dụng không gian ngầm, chính sách ưu đãi cũng như các khoản thu từ hoạt động khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao
8. Bổ sung trường hợp áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh để đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn xã hội: Cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường mà không thực hiện yêu cầu về việc dừng hành vi vi phạm, quyết định của cơ quan có thẩm quyền về đình chỉ hoạt động hoặc biện pháp khắc phục hậu quả (Điều 14);
9. Điều 21 Luật Thủ đô 2026 bổ sung nhiều cơ chế tài chính đặc thù cho Hà Nội. Theo đó, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách Thành phố toàn bộ phần tăng thu từ nhiều khoản như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế xuất nhập khẩu và một số khoản phí, lệ phí trung ương thu trên địa bàn;
10. Điều 22 Luật Thủ đô 2026 trao thêm nhiều thẩm quyền cho Hà Nội trong lĩnh vực đầu tư. Theo đó, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công, dự án PPP thuộc thẩm quyền Quốc hội sử dụng vốn địa phương hoặc nguồn vốn hợp pháp khác. Luật cũng cho phép áp dụng cơ chế đặc biệt để xử lý các dự án chậm triển khai trước ngày Luật có hiệu lực nhưng đồng thời nhấn mạnh không được hợp pháp hóa sai phạm, phải xử lý nghiêm các vi phạm và công khai toàn bộ quá trình xử lý.
11. Bổ sung quy định về miễn trách nhiệm pháp lý (Điều 34): Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị; công chức, viên chức và các cá nhân tham gia xây dựng, tổ chức thực hiện Luật Thủ đô được xem xét miễn trách nhiệm pháp lý nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đây là nội dung mới, chưa được quy định trong Luật Thủ đô 2024.