Theo truyền thuyết, Lạc Long Quân và Âu Cơ là thủy tổ của dân tộc Việt Nam, sinh ra bọc trăm trứng – nguồn gốc của cộng đồng người Việt. Từ đó, các Vua Hùng đã xây dựng nên nhà nước Văn Lang – nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Trải qua 18 đời vua Hùng, dù còn nhiều gian khó và thử thách, các thế hệ cha ông đã tạo dựng nền tảng vững chắc về văn hóa, lãnh thổ và tinh thần đoàn kết – những giá trị cốt lõi được gìn giữ và phát huy cho đến ngày nay.
Giỗ Tổ Hùng Vương là dịp để nhân dân cả nước hướng về cội nguồn. Hằng năm, tại Đền Hùng (Phú Thọ), hàng triệu người dân từ khắp mọi miền đất nước về dâng hương, tưởng niệm các Vua Hùng. Không chỉ riêng tại Phú Thọ, ở nhiều địa phương trên cả nước cũng tổ chức các hoạt động tưởng nhớ với không khí trang nghiêm và thành kính.
Về mặt lịch sử, năm 1917, triều đình nhà Nguyễn (dưới thời vua Khải định) đã chính thức chọn ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch làm ngày Quốc lễ. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục quan tâm, gìn giữ và phát huy giá trị của ngày lễ này. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần về thăm Đền Hùng và căn dặn: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước." Lời dạy đó không chỉ là sự tiếp nối truyền thống mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi thế hệ người Việt Nam.
Đặc biệt, từ năm 2007, Giỗ Tổ Hùng Vương được quy định là ngày nghỉ lễ chính thức trên toàn quốc. Đến năm 2012, "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều này khẳng định giá trị to lớn của truyền thống thờ cúng tổ tiên – một nét đẹp văn hóa đặc trưng của dân tộc Việt Nam.
Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn có giá trị giáo dục sâu sắc. Ngày lễ giúp mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu hơn về nguồn cội, bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống càng trở nên quan trọng, góp phần tạo nên sức mạnh nội sinh cho dân tộc.
Là con cháu Lạc Hồng, mỗi chúng ta cần phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông bằng những hành động thiết thực: Nỗ lực trong lao động, học tập, rèn luyện đạo đức, sống có trách nhiệm và tích cực đóng góp cho cộng đồng. Đó chính là cách thiết thực nhất để tri ân công lao dựng nước của các Vua Hùng.
Giỗ Tổ Hùng Vương – ngày hội lớn của dân tộc – mãi là điểm tựa tinh thần, là sợi dây gắn kết cộng đồng người Việt Nam trong và ngoài nước, cùng hướng về cội nguồn và chung tay xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh./.
Hồng Sinh